"ΕΦΥΓΑΝ" ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ 12 ΙΟΥΝΙΟΥ
ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΖΟΡΜΠΑΣ
Ο Νικόλαος Ζορμπάς ήταν Έλληνας στρατιωτικός, ο αρχηγός του Στρατιωτικού συνδέσμου και του Κινήματος στο Γουδί (1909).
Γεννήθηκε στην Αθήνα στις 27 Σεπτεμβρίου το 1844, από πατέρα στρατιωτικό με καταγωγή από τη Μαγνησία της Μικράς Ασίας.
Σπούδασε στη Σχολή Ευελπίδων και στη συνέχεια στη Γαλλία και στο Βέλγιο. Μετείχε στις συμπλοκές του 1886 ως διοικητής μοίρας πυροβολικού.
Επί πρωθυπουργίας του Χαρίλαου Τρικούπη (1886-1889) υπηρέτησε στο υπουργείο Στρατιωτικών στη διοίκηση προσωπικού.
Διετέλεσε επίσης υπάλληλος του υπουργείου Εσωτερικών και καθηγητής πυροβολικού στη σχολή Ευελπίδων.
Στον πόλεμο του 1897 έφερε τον βαθμό του αντισυνταγματάρχη όπου και διετέλεσε αρχηγός πυροβολικού της 1ης Μεραρχίας.
Μετά την ατυχή λήξη του πολέμου του 1897 ήρθε σε σύγκρουση με τον διάδοχο Κωνσταντίνο και τους επιτελείς του, σχετικά με την κριτική που ασκούσε η επίσημη πολεμική έκθεση για τη δράση του στο μέτωπο της Θεσσαλίας.
Έτσι τέθηκε σε διαθεσιμότητα.
Από τις 17 Ιουλίου 1905 μέχρι τις 26 Αυγούστου 1906 διετέλεσε διοικητής της Σχολής Ευελπίδων και το 1907 διευθυντής πολεμικού υλικού.
Το 1909 όταν οργανώθηκε ο Στρατιωτικός Σύνδεσμος του εζητήθη ν΄ αναλάβει την αρχηγία του κινήματος του 1909.
Στην κυβέρνηση Δραγούμη στις 18 Ιανουαρίου του 1910 ορκίστηκε υπουργός στρατιωτικών, από τη θέση την οποία και διέταξε τη διάλυση του Στρατιωτικού Συνδέσμου.
Στις 6 Οκτωβρίου του ίδιου έτους αντικαταστάθηκε από τον Ελευθέριο Βενιζέλο. Αποστρατεύτηκε το 1911 κατόπιν παραιτήσεώς του.
Ο Ζορμπάς δεν υπήρξε κινηματίας, επιλέχθηκε για την ανάληψη της αρχηγίας του κινήματος λόγω της ιδιαίτερης διπλωματίας που τον διέκρινε και της ψυχραιμίας του, αλλά και των γνώσεων που είχε αποκομίσει όταν υπηρετούσε στο υπουργείο στρατιωτικών.
Ανέλαβε την αρχηγία όταν το κίνημα σχεδόν παρέλυε κάτω από την πείσμωνα αδιαφορία των πολιτικών και κατάφερε να χαλιναγωγήσει τις ορμές των πιο έξαλλων κυρίως νεαρών αξιωματικών.
Προσεταιριζόμενος τα πλέον ψύχραιμα στοιχεία συνεργάσθηκε τελικά με τον πολιτικό χώρο και στη συνέχεια ο ίδιος διέλυσε και τον Σύνδεσμο.
Πέθανε στις 11 Ιουνίου 1920, στην Αθήνα, νοσηλευόμενος στο Β΄ Στρατιωτικό Νοσοκομείο, χωρίς να γίνει ο παραμικρός λόγος για τον θάνατό του.
ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΔΡΟΥΛΙΑΣ
Ο Αναστάσιος Δρούλιας ήταν Έλληνας φυσικομαθηματικός και πολιτικός. Υπηρέτησε ως βουλευτής και ως υπουργός.
Γεννήθηκε στο Αίγιο το 1899 και ήταν γιος του σταφιδέμπορου Ανδρέα Δρούλια. Καταγόταν από τους Λαπαναγούς και ο παππούς του, Αναστάσιος Δρούλιας, είχε διατελέσει δήμαρχος Κερπίνης.
Είχε άλλα τρία αδέλφια μεταξύ των οποίων και τον Κωνσταντίνου Δρούλια. Σπούδασε οικονομικές & πολιτικές επιστήμες στο Πανεπιστήμιο του Λονδίνου.
Πολιτεύτηκε για πρώτη φορά στις εκλογές του 1936.
Εξελέγη βουλευτής Αιγιαλείας το 1952 και βουλευτής Πατρών (στο Μητρώο της Βουλής η εκλογική περιφέρεια αναφέρεται ως Αχαΐας) στις εκλογές του 1956 με την υποστήριξη της ΕΡΕ.
Επανεξελέγη σε εκείνες του 1958.
Το 1961 αποχώρησε από την ΕΡΕ και προσχώρησε στην Ένωση Κέντρου, με την οποία εξελέγη βουλευτής Αχαΐας στις εκλογές του 1963 και του 1964.
Το 1965 αποχώρησε μαζί με άλλους βουλευτές από την Ένωση Κέντρου σχηματίζοντας τις λεγόμενες κυβερνήσεις των Αποστατών.
Διετέλεσε υπουργός άνευ Χαρτοφυλακίου στις κυβερνήσεις Τσιριμώκου και Στεφανόπουλου.
Απεβίωσε σε ηλικία 83 ετών στην Πάτρα στις 12 Ιουνίου 1982.
ΑΓΛΑΪΑ ΠΑΠΑ
Η Αγλαΐα Παπά ήταν Ελληνίδα ζωγράφος που γεννήθηκε στην Κέρκυρα το 1904 και καταγόταν από το Γιαννιτσάτι της Βορείου Ηπείρου.
Αδελφή της ήταν η λογοτέχνις Κατίνα Παπά.
Τα πρώτα της μαθήματα τα πήρε στη γενέτειρά της από τον Μάρκο Ζαβιτσιάνο και τον Κωνσταντίνο Παρθένη την περίοδο 1915-1917.
Αργότερα σπούδασε ζωγραφική και γλυπτική στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών έχοντας ως καθηγητές τους Θωμά Θωμόπουλο, Νικόλαο Λύτρα αλλά και τον Παρθένη με τον οποίο γνωριζόταν από παλιότερα.
Αφού ολοκλήρωσε τις σπουδές της στην Αθήνα μετέβη σε διάφορες ευρωπαϊκές πόλεις (Τεργέστη, Βιέννη και Μιλάνο) όπου παρακολούθησε μαθήματα χαρακτικής και Ιστορίας της Τέχνης.
Κατά τον Μεσοπόλεμο συμμετείχε στην Ομάδα Τέχνη, ενώ στα τέλη του 1949 προσχώρησε στην καλλιτεχνική ομάδα Στάθμη.
Υπήρξε επίσης μέλος του Καλλιτεχνικού Σωματείου Ελληνίδων και του Καλλιτεχνικού Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Ελλάδος (Επιμελητήριο Εικαστικών Τεχνών Ελλάδος).
Για μεγάλα χρονικά διαστήματα δίδαξε ζωγραφική και διακοσμητική στην επαγγελματική Σχολή του Αμαλιείου Ορφανοτροφείου.
Πρωτοπαρουσίασε έργα της το 1935.
Κατόπιν εξέθεσε το 1950, το 1955, το 1966 το 1972 και το 1980, στην αναδρομική της, που οργάνωσε η Εθνική Πινακοθήκη.
Από το 1938 συμμετέχει σε όλες τις Πανελλήνιες.
Σε ομαδικές εκθέσεις του εξωτερικού πήρε πολλές φορές μέρος, όπως στη Μπιενάλε της Βενετίας το 1934 και το 1936, στην Διεθνή του Παρισιού το 1937, που της απονεμήθηκε το αργυρό μετάλλιο, στην Μπιενάλε της Αλεξάνδρειας το 1957 κι ακόμα, στην Πράγα, τη Στοκχόλμη, τη Μόσχα, τη Νέα Υόρκη, την Τεργέστη, το Λονδίνο, το Ζάγκρεμπ, το Κάϊρο, το Σαντιάγο κ.α.
Πέθανε σε κλινική του Πειραιά στις 12 Ιουνίου του 1984.
ΑΔΑΜΑΝΤΙΟΣ ΛΕΜΟΣ
Ο Αδαμάντιος Λεμός γεννήθηκε στα Καρδάμυλα Χίου, στις 13 Ιανουαρίου 1916 και ήταν Έλληνας σκηνοθέτης, σημαντική φυσιογνωμία του νεοελληνικού θεάτρου.
Δίδαξε θέατρο στη Δραματική Σχολή του Δημοτικού Ωδείου Λαρίσης», σε τοπικές διδασκαλίες ερασιτεχνικών σχημάτων, αλλά και παλιότερα, στην Αίγυπτο, στην Κύπρο και στην Αμερική, όπου έπλασε και ανέδειξε ηθοποιούς.
Στο Θεατρικό Εργαστήρι Δήμου Ηλιούπολης (1979 – 1989), πραγματοποιήθηκε τιμητική βράβευσή του με το πρώτο βραβείο και μαζί το χρυσό μετάλλιο της πόλεως των Αθηνών ανάμεσα σε είκοσι επιλεγμένα θεατρικά συγκροτήματα στους «Πανελλήνιους Αγώνες Ερασιτεχνικής Θεατρικής Δημιουργίας», που οργάνωσε ο Δήμος Αθηναίων.
Ο Άλκης Θρύλος τον χαρακτηρίζει "πρωτοπόρο" και "εμψυχωτή", που "μαγνητίζει το περιβάλλον του".
Τα πρώτα χρόνια της καριέρας του, έστησε ένα θέατρο με νέους συναδέλφους του, σε μια προσφυγική φτωχογειτονιά, στη Δραπετσώνα (καλοκαίρι 1940).
Το ίδιο πείραμα το επαναλαμβάνει μέσα στην Κατοχή ( καλοκαίρι 1941), στο θέατρο «Νανά» στη Λεωφόρο Βουλιαγμένης.
Το ίδιο πάλι στην Αίγυπτο τον καιρό του πολέμου, καλύπτοντας τις θεατρικές ανάγκες του ελληνισμού της Αιγύπτου.
Στην Κύπρο βάζει τις ρίζες ανάπτυξης και εδραίωσης του πρώτου επαγγελματικού Κυπριακού Θεάτρου.
Συνεχώς ανακαλύπτει χώρους, που τους μετατρέπει σε θέατρα και προτείνει ανανεωτικές θεατρικές φόρμες, όπως παραστάσεις σε μορφή λαϊκού πανηγυριού. Το ξεκίνημα έγινε με το «Αρχαίο θέατρο Άργους» το 1955, με κορύφωμα την έρευνα για την ανακάλυψη και προβολή των νέων θεατρικών δυνάμεων στα «Διονύσια Καλλιθέας» (1947-1950) και τη δημιουργία του «Οργανισμού Ελληνικού Θεάτρου Αμερικής» (1957-1967).
Η λέξη σκηνοθέτης, ήταν για πάρα πολλά χρόνια άγνωστη στην Ελλάδα.
Μετά τον ερχομό του θεατρικού αναμορφωτή Κωνσταντίνου Χρηστομάνου από την Ευρώπη το 1901, συναντάται αραιά και πού μεταφρασμένη η ξενικής προέλευσης λέξη "Regisseur": περίπτωση Θωμά Οικονόμου και Φώτου Πολίτη και αργότερα οι Ροντήρης, Μουζενίδης, Καραντινός και μετά Σαραντίδης, Κουν στο ελεύθερο θέατρο, μέχρι το 1940, που παρουσιάστηκε γενικά ο όρος σκηνοθέτης.
Προηγούμενα, την ιδιότητα αυτή, τη διανομή ρόλων, τη διδασκαλία, το στήσιμο της παράστασης και τις άλλες λεπτομέρειες την επωμιζόταν ο θιασάρχης, χωρίς αρχικά να χρησιμοποιείται ο όρος σκηνοθεσία.
Η γενίκευση του όρου άρχισε τα τελευταία 50 χρόνια, όταν η ιδιότητα αυτή έγινε θεσμός.
Σε αυτή την κατηγορία ανήκει ο Λεμός, με τα έργα που σκηνοθέτησε στα 60 χρόνια της θεατρικής του παρουσίας ως ηθοποιού και θιασάρχη και τελευταία, ως σκηνοθέτη, (Εθνικό Θέατρο, ΔΗΠΕΘΕ Β. Αιγαίου») κτλ.
Αμέτρητες είναι οι σκηνογραφίες του Αδαμάντιου Λεμού, όχι μονάχα σε σχέδια και μακέτες, αλλά και σε κατασκευές, σε όποια πόλη και οποιαδήποτε χρονική περίοδο ο Λεμός έστηνε θέατρο, όταν τύχαινε να μην υπάρχει κάποιος ονομαστός σκηνογράφος ή οικονομική επάρκεια.
Μερικά δείγματα της δουλειάς του γίνονται ορατά σε φωτογραφικές απεικονίσεις έργων και παραστάσεων όλων των κατηγοριών.
Συνεργάτης του σε πολλές παραστάσεις, από το 1948 ήταν η πρώτη Ελληνίδα σκηνογράφος Μαρία Ράμφου.
Ο Αδαμάντιος Λεμός ασχολείται και με τη λογοτεχνία. Το μεγάλο σε όγκο βιβλίο του ("Η ουτοπία του Θέσπη", Εκδόσεις Φιλιππότη, 1989), εκτός από την λογοτεχνική του γραφή, είναι σημαντικό και ως θεατρικό ιστόρημα με άγνωστα αποκαλυπτικά ντοκουμέντα.
Το δεύτερο βιβλίο του Λεμού, με τίτλο «Η θεία μου η Κυριακού τον παλιό εκείνο τον καιρό…», διασώζει ήθη, έθιμα, συμπεριφορές και γλωσσικό υλικό ενταγμένο μέσα στη δομή, στη ροή και στη μουσική της ελληνικής λαογραφίας.
Πέθανε στην Αθήνα, στις 12 Ιουνίου 2006.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΧΑΡΤΟΜΑΤΖΙΔΗΣ
Ο Γιάννης Χαρτοματζίδης γεννήθηκε το 1948 και ήταν Έλληνας σκηνοθέτης του κινηματογράφου, της τηλεόρασης και του θεάτρου.
Σκηνοθέτησε πολλές γνωστές ταινίες της δεκαετίας του 1980 με πρωταγωνιστές τον Στάθη Ψάλτη, τον Σωτήρη Μουστάκα και άλλους δημοφιλείς ηθοποιούς.
Ο σκηνοθέτης από τα μέσα της δεκαετίας του 1990 μέχρι το θάνατό του ασχολήθηκε ενεργά με τον Οργανισμό συλλογικής διαχείρισης σκηνοθετών, σεναριογράφων και άλλων δημιουργών «Αθηνά», ως μέλος του Δ.Σ. και ταμίας.
Συνεργάστηκε με τον παραγωγό Γιώργο Καραγιάννη και τον Όμηρο Ευστρατιάδη. Μερικές από τις ταινίες που είχε κάνει - κυρίως με παραγωγό τον Γιώργο Καραγιάννη - είναι οι «Κλεφτρόνι και τζέντλεμαν», «Ο ροζ γάτος», «Τρελλός είμαι ό,τι θέλω κάνω!..» και «Λαλάκης ο Εισαγόμενος».
Πέθανε στις 12 Ιουνίου του 2013 σε ιδιωτικό νοσοκομείο της Αθήνας.
ΚΑΙΤΗ ΠΑΠΑΝΙΚΑ
Η Καίτη Παπανίκα ήταν Ελληνίδα ηθοποιός.
Γεννήθηκε στην Νέα Φιλαδέλφεια, στις 14 Ιουνίου 1942.
Οι γονείς της ήταν από τις Αχαρνές (Μενίδι) Αττικής.
Σπούδασε στη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου και απεφοίτησε με άριστα. Διδάχτηκε την υποκριτική από σημαντικούς δασκάλους, όπως την Κατίνα Παξινού, την Άννα Συνοδινού, τον Θάνο Κωτσόπουλο, τον Δημήτρη Μυράτ, τον Λυκούργο Καλλέργη, την Ελένη Χαλκούση και τον Αλέξη Σολομό.
Παράλληλα σπούδασε κλασικό τραγούδι στο Ωδείο Αθηνών.
Μαθήτρια ακόμη πήρε μέρος σε φεστιβάλ απαγγελίας ποίησης στο Παρίσι, βραβεύθηκε και κηρύχθηκε επίτιμη δημότης.
Πρωτοεμφανίστηκε στη σκηνή το 1964 στο έργο Υπόγειο της Λέλας του Βασίλη Ιμπροχώρη στο Θέατρο Αττικόν.
Στη συνέχεια συνεργάστηκε με θιάσους γνωστών πρωταγωνιστών και διακρίθηκε στην πρόζα και την επιθεώρηση.
Στον κινηματογράφο ξεκίνησε το 1963 με την ταινία Μας κρύβουν τον Ήλιο και το 1968 ήταν σταθμός για την καριέρα της, αφού έγινε περισσότερο γνωστή όταν έπαιξε στην ταινία Μια Ιταλίδα από την Κυψέλη.
Σε όλη τη σταδιοδρομία της έλαβε μέρος σε περισσότερες από πενήντα ταινίες, δράματα, κωμωδίες και περιπέτειες.
Είχε τιμηθεί με το κρατικό βραβείο Α' Γυναικείου ρόλου το 1990 για την ερμηνεία της στην ταινία Άντε γεια του Γιώργου Τσεμπερόπουλου, ενώ είχε παίξει και σε αρκετές τηλεοπτικές σειρές.
Η ηθοποιός, η οποία ξεχώριζε για το ήθος της, την καλοσύνη και τις προοδευτικές ιδέες της, πήρε την απόφαση να προσφέρει τον μισθό της σε άπορες οικογένειες.
Ο προβληματισμός για τα κοινά την οδήγησε στη θέση της δημοτικής συμβούλου στη Νέα Φιλαδέλφεια.
Ως αντιπρόεδρος στον τομέα του Πολιτισμού και του Αθλητισμού, έριξε στο τραπέζι μια ρηξικέλευθη πρόταση: να δίνει τον μισθό της από το δημοτικό συμβούλιο (600 ευρώ) σε οικογένειες που έχουν πραγματική ανάγκη από χρήματα για να επιβιώσουν.
Υπήρξε σύζυγος του γνωστού ηθοποιού Θεόδωρου Κατσαδράμη.
Η Καίτη Παπανίκα ήταν δασκάλα στη Σχολή Υποκριτικής του Αντώνη Ανδριόπουλου. Στις 8 Φεβρουαρίου 2015 ανακηρύχθηκε ομόφωνα Επίτιμο Μέλος της Φιλότεχνης Λέσχης Αχαρνών (Μενιδίου).
Στις 12 Ιουνίου 2017, απεβίωσε σε ηλικία 74 ετών στην Αθήνα από καρκίνο.